Google zet Gemini, Gemini Notebook, Gemini in Classroom en Google Zoeken uit voor leerlingaccounts in het basis- en voortgezet onderwijs, totdat een beheerder van de school ze aanzet. Dat maakte Google op 3 november 2026 bekend. Scholen kunnen elke dienst apart aanzetten, maar Zoeken komt met AI: wie alle AI uit laat staan, geeft leerlingen ook geen toegang tot Google Zoeken, zei Googles onderwijsbaas Chris Phillips tegen The New York Times.
Geldt dit ook voor Nederlandse scholen?
Dat heeft Google nog niet gezegd. De aankondiging gaat over K-12-leerlingaccounts, de Amerikaanse term voor basis- en voortgezet onderwijs, en noemt geen land of regio. Een datum ontbreekt ook. Scholen krijgen “in de komende maanden” meer details voordat de wijziging ingaat, en volgens TechCrunch staat die voor volgend jaar gepland.
Voor Nederland is de vraag relevant, omdat veel scholen met Google Workspace for Education en Chromebooks werken. Ze doen dat onder privacyafspraken die SIVON en SURF met Google maakten, na een DPIA (een privacytoets) waarover het kabinet de Tweede Kamer in juli 2023 informeerde. Werkt jouw school met Google, vraag dan bij SIVON of je Google-partner na of en wanneer de nieuwe standaard ook hier geldt.
Beheerders kiezen per dienst, maar Zoeken houdt AI Mode en AI Overviews
Google draait de standaard om. Straks staan alle vier de diensten voor leerlingen uit, en gaat er pas iets aan als een beheerder dat doet. Google liet Engadget weten dat beheerders de diensten los van elkaar kunnen aanzetten. Een school kan dus Zoeken toestaan en de Gemini-app uit laten.
Zoeken zonder AI lijkt er niet te komen. In een toelichting op X noemt Google AI Mode en AI Overviews onderdeel van de zoekfunctie voor scholen. Leerlingen op een school die alle AI uitzet, zien een melding van hun school dat Zoeken niet beschikbaar is. Of er een versie met alleen links komt, heeft Google niet gezegd.
Google wil met Guided Learning laten zien dat AI in Zoeken bij leren past. Die modus loodst een leerling stap voor stap door een opgave, in plaats van het antwoord te geven. Google test dat eerst op een aantal Amerikaanse scholen. In Google Classroom kunnen docenten wereldwijd al sinds 3 november Guided Learning-opdrachten klaarzetten.
Het Kamerdebat over AI op de basisschool krijgt hiermee een praktische kant
Tien partijen met samen 88 van de 150 zetels steunen een motie van Volt en CDA om generatieve AI zoals ChatGPT te verbieden voor basisschoolleerlingen. Staatssecretaris Tielen wijst een verbod vooralsnog af, omdat ze meer tijd nodig heeft voor een zorgvuldig digitaliseringsplan.
Googles nieuwe standaard sluit in de praktijk aan bij wat de motie vraagt: Gemini staat uit tot de school het aanzet. Maar AI Overviews en AI Mode zijn zelf generatieve AI. Een basisschool die generatieve AI helemaal wil weren, raakt bij Google dus ook de zoekmachine kwijt. Leerlingen die niet meer kunnen googelen, hebben voor werkstukken en spreekbeurten een alternatief nodig.
Kies nu per dienst wat leerlingen mogen: Gemini, Notebook, Classroom en Zoeken
Voor schoolbesturen wordt AI-beleid hiermee een instelling in plaats van een document. Veel scholen konden de vraag tot nu toe laten liggen, omdat de tools er gewoon waren. Straks moet iemand per dienst beslissen of leerlingen hem krijgen, en de keuze voor Zoeken is dan ook een keuze over AI. Die beslissing hoort in het AI- en privacybeleid van de school, afgestemd met docenten en ouders, niet in de beheerconsole op de dag dat de schakelaar omgaat.
Hetzelfde zie je in software voor op het werk. AI wordt ingebouwd in tools waar niemand zonder kan, dus “AI uit” betekent steeds vaker “tool uit”. De bruikbare vraag voor elke organisatie is daarom niet “AI of geen AI”, maar “welke functies, voor wie en onder welke voorwaarden”. Zo bereid je je school voor:
- Leg per dienst vast wie toegang krijgt en waarom.
- Bekijk met een testaccount in de leerlinggroep wat een leerling ziet als Zoeken uit staat, en kies een andere zoekmachine als je die kant op gaat.
- Train docenten voordat leerlingen erbij kunnen, zodat ze weten wat Guided Learning en AI Overviews wel en niet doen.
Voor meer informatie, bekijk de officiële aankondiging van de nieuwe AI-instellingen voor scholen op de blog van Google.
