Gepubliceerd: 9 november 2026
Het kabinet heeft op 6 november de AI-visie “Kiezen voor AI voor iedereen” vastgesteld. De kern: Nederland wil niet afhankelijk zijn van één land of één bedrijf en zoekt daarom naast EU-landen ook partners als Canada, Japan, Singapore en Zuid-Korea. Nieuwe regels of nieuw geld bevat de visie nog niet; het advies over een Nederlands AI-veiligheidsinstituut komt in december en het plan voor rekenkracht begin 2027.
Het kabinet bepaalt per laag, van chips tot AI-modellen, hoeveel afhankelijkheid acceptabel is
De visie rust op drie pijlers: verantwoord AI ontwikkelen en toepassen, toegang tot geavanceerde AI-technologie en veiligheid, en de overgang naar AI sturen op publieke waarden. Volledige onafhankelijkheid is niet het doel. Het kabinet wil genoeg eigen kennis en capaciteit om toegang tot belangrijke technologie te houden en zelf keuzes te blijven maken.
Daarom wil het per laag bepalen wat Nederland of Europa zelf moet kunnen: grondstoffen, chips, cloud en AI-modellen. Waar dat niet nodig is, volstaat samenwerking met betrouwbare partners. Met de Verenigde Staten en China wil het kabinet “stabiele en voorspelbare relaties”. Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) vat het zo samen: “We hoeven niet alles zelf te kunnen, maar willen wel zelf bepalen welke kant we opgaan.”
Wat betekent de kabinetsvisie op AI voor jouw organisatie?
Voorlopig verandert er niets: de visie bevat geen nieuwe regels of verplichtingen. De Europese AI-verordening blijft het kader. Het kabinet wil bedrijven en overheden helpen die regels toe te passen, onder meer met ruimte om onder toezicht met nieuwe AI-toepassingen te experimenteren.
Voor het mkb wil het kabinet drempels wegnemen die AI-gebruik nu in de weg staan. Binnen de overheid moeten AI-toepassingen die goed werken breder beschikbaar komen, en wil het kabinet vaker samen inkopen. Hoe en wanneer staat nog niet in de aankondiging.
In december volgt advies over een Nederlands AI-veiligheidsinstituut
Het kabinet onderzoekt of Nederland een eigen AI-veiligheidsinstituut krijgt dat nieuwe risico’s op tijd signaleert. Volgens DutchNews dient het Britse AI Security Institute als voorbeeld en verwacht het kabinet in december een advies. Een besluit is er dus nog niet.
Begin 2027 volgt een uitwerking van de AI-infrastructuur en rekenkracht die Nederland nodig heeft, samen met een bredere aanpak voor datacenters. Met de mediasector wil het kabinet een mediapact sluiten, onder meer over het gebruik van journalistieke content door AI. In 2027 en 2028 kunnen inwoners meepraten over de kansen en grenzen van AI.
De enige 120 miljoen euro in de visie was al gereserveerd
Het enige bedrag in de visie is 120 miljoen euro voor Nederlandse deelname aan een Europees AI-project. Dat geld was volgens DutchNews al in september opzijgezet. De brief vraagt wel om gerichte en structurele investeringen in infrastructuur, talent en onderzoek, maar noemt daarvoor geen bedragen.
Volt-leider Laurens Dassen noemde de visie tegenover de NOS “een tandeloze tijger”. “AI zou topprioriteit moeten zijn. Dat is het niet als er geen budget is”, zei hij.
Kijk nu waar je AI-tools draaien en hoe snel je kunt overstappen
Voor de organisaties waarmee DataNorth werkt, zit de waarde van deze visie in de richting, niet in nieuwe plichten. Het kabinet maakt van afhankelijkheid van één leverancier een beleidsthema. Dat kan gaan meewegen bij inkoop, zeker bij een overheid die vaker samen wil inkopen. Wacht daarom niet op het plan voor rekenkracht van begin 2027. Drie dingen kun je nu al doen:
- Maak een lijst van je AI-tools. Noteer per tool de leverancier, het model eronder en de regio waar je data wordt verwerkt.
- Bepaal per toepassing hoe lastig overstappen is. Roept je toepassing het model aan via een eigen tussenlaag, dan wissel je sneller van model. Zit je vast aan de API van één leverancier, dan kost het meer werk.
- Test voor één toepassing een Europees of open-weight model als terugvaloptie, zodat je weet wat overstappen kost voordat je het nodig hebt.
Werk je bij een gemeente of een andere overheid? Kijk dan eerst of een AI-toepassing al ergens anders bij de overheid draait voordat je zelf iets laat bouwen.
Voor meer informatie, bekijk de officiële aankondiging van de AI-visie op de website van de Rijksoverheid.
