Gepubliceerd: 21 september 2026
Nederland weet nu waar de AI-supercomputer komt te staan. Op 21 september 2026 gunde SURF de huisvesting aan de bestaande datacentercampus van Eurofiber op het Zernike-terrein in Groningen, voor een machine van ongeveer 1.800 GPU’s binnen een programma van 201 miljoen euro. Begin 2028 moet hij volledig draaien. Wij werken in Groningen, dus dit nieuws komt dichtbij, en het is de moeite waard om te scheiden wat er wél en niet verandert.
Wat er op 21 september is besloten
Drie locaties deden mee. De voormalige strokartonfabriek De Halm in Hoogkerk, een niet nader genoemde plek elders in de provincie, en Eurofiber op Zernike. Eurofiber won omdat het gebouw er al staat en al is aangesloten.
Die bestaande aansluiting is het hele argument. Het datacenter zit op het stroomnet met de capaciteit die het nodig heeft, dus de supercomputer zorgt niet voor extra netcongestie. Vrijwel alle restwarmte gaat het net van WarmteStad in, genoeg voor zo’n 2.000 woningen. Voor de koeling is geen oppervlaktewater of drinkwater nodig.
“Vandaag markeren we een belangrijke stap richting de realisatie van de AI-fabriek”, zegt SURF-bestuurslid Hans Louwhoff over de gegunde aanbesteding. De machine gaat er in 2027 in. Het expertisecentrum, de menselijke helft van het project, draait sinds april 2026 in de Niemeyerfabriek.
De Nederlandse AI-fabriek in cijfers
Dit zijn de getallen die bepalen of het project relevant is voor jouw bedrijf.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Totale investering | 201 miljoen euro |
| Waar het vandaan komt | 71 miljoen uit Europa, 70 miljoen van het Rijk, 60 miljoen uit Nij Begun |
| Omvang van de machine | Ongeveer 1.800 geavanceerde GPU’s |
| Volledig operationeel | Begin 2028, het datacenter is in 2027 klaar |
| Gereserveerd voor Noord-Nederland | 23 procent van de Nederlandse helft van de capaciteit |
| Woningen verwarmd met restwarmte | Ongeveer 2.000, via WarmteStad |
De verdeling van de financiering komt uit de berichtgeving van RTV Noord over de aankondiging; de capaciteitsverdeling en de technische cijfers komen van de projectpartners. De helft van alle capaciteit gaat naar Europese gebruikers buiten Nederland, en dat is de voorwaarde van het Europese geld.
Hoe je als bedrijf aan rekenkracht komt, en voor wie het niet is
De toegang loopt via het Europese EuroHPC-kader en niet via een Nederlandse regeling, en voor AI-mkb’ers en startups is de rekenkracht gratis. Er zijn drie niveaus:
- Playground: tot 5.000 GPU-uren, binnen dagen beoordeeld, geen consortium nodig
- Fast Lane: 5.000 tot 50.000 GPU-uren, elke twee maanden beoordeeld, met een onderbouwd plan
- Large Scale: meer dan 50.000 GPU-uren, lange beoordeling, meestal een consortium
Bedrijven die geen AI-mkb’er zijn betalen per gebruik. Mkb’ers kunnen doorlopend aanvragen via vouchers, beoordeeld door een onafhankelijke commissie, en een project verlaat de faciliteit zodra het commercieel levensvatbaar wordt.
Wees wel eerlijk over de drempel. Fred Hassert, voorzitter van Samenwerking Noord, zei dat er geen capaciteit gaat naar “een zelfstandige die even een jaarrekening wil maken”. Dit is gebouwd om eigen modellen te trainen op eigen data, niet om inferentie te draaien die je ook bij een API koopt. Het voorbeeld waar de partners steeds op terugkomen is het Lifelines-bevolkingsonderzoek van het UMCG: data die je niet zomaar naar een Amerikaanse cloud mag sturen.
Wat de aankondiging niet vertelt
De hardware is nog niet gekocht. De aanbesteding voor de supercomputer zelf sluit pas in januari 2027, en in augustus waarschuwde SURF dat er minder gekocht kan worden dan gepland omdat de prijzen van onderdelen fors zijn gestegen. Sommige geheugenchips kosten vijf keer zoveel als een jaar geleden, en nieuwe productiecapaciteit wordt pas tegen 2029 of 2030 verwacht.
Ook de planning is opgeschoven. In juni 2025 zou de machine begin 2027 volledig draaien. Dat is nu begin 2028 geworden, ongeveer een jaar later. Voor infrastructuur van deze omvang is dat geen schandaal, maar het betekent wel dat elk plan dat uitging van Nederlandse soevereine rekenkracht in 2027 opnieuw getekend moet worden. Het expertisecentrum is het enige onderdeel dat juist eerder klaar was.
Wat dit betekent
Voor een Gronings AI-bedrijf is dit goed nieuws, en dat komt niet door de hardware. Het komt doordat 23 procent van de Nederlandse capaciteit is gereserveerd voor Noord-Nederland, in een land waar zo’n voorziening normaal in de Randstad landt. Tel daar een expertisecentrum in de stad bij op dat al bemenst is en al projecten begeleidt naar andere Europese machines, en het praktische voordeel begint in 2026 en niet in 2028. Heb je als Nederlands bedrijf gevoelige data, zorgdossiers, industriële data met IP erop, alles wat je niet bij een Amerikaanse hyperscaler kwijt kunt, dan is dit de route die opengaat.
Wacht niet tot 2028 om er iets mee te doen, en overschat niet wat er dan komt. Ongeveer 1.800 GPU’s is respectabel voor een nationale voorziening en het is geen frontier-trainingscluster: hier komt geen model uit dat concurreert met wat OpenAI of Google uitbrengt, en dat was ook nooit de bedoeling. Zie het als de plek om te finetunen op data die je niet kunt verplaatsen, en om experimenten te draaien die een cloudrekening onmogelijk zou maken. De stap die wij deze maand zouden zetten is de saaie: vraag Playground-uren aan op een bestaande EuroHPC-machine. Die 5.000 GPU-uren met beoordeling binnen dagen zijn er nu al, de meeste Nederlandse bedrijven weten niet dat het bestaat, en de teams die het proces nu leren zijn straks klaar als de Groningse machine aangaat.
Voor meer informatie, bekijk de officiële aankondiging over de locatie van de AI-fabriek op de website van SURF.
