Nederlandse bedrijven komen in aanmerking voor drie soorten regelingen: fiscale regelingen (WBSO, innovatiebox, KIA), projectsubsidies en leningen (MIT, KIEM, Innovatiekrediet) en gratis voorzieningen (EDIH-advies en Europese rekenkracht). De WBSO is de grootste en verlaagt de loonkosten van ontwikkelwerk met 36%.
Eén ding vooraf, want het bepaalt of je kansen maakt: vrijwel geen regeling betaalt voor het kopen van AI. Ze betalen voor het werk eronder. Ontwikkeluren, onderzoek, scholing, advies en experimenten zijn subsidiabel, een licentie op een bestaande tool niet. Dat is minder beperkend dan het klinkt. Van de Nederlandse bedrijven die AI overwogen maar niet invoerden, noemt 78,4% gebrek aan expertise als reden en maar 21,6% de kosten. Regelingen die expertise en ontwikkelcapaciteit betalen, raken dus precies het echte knelpunt.
Welke AI-subsidies en regelingen zijn er in Nederland?
Tien regelingen maken het verschil. Zes zijn doorlopend en voorspelbaar, vier werken met een aanvraagtijdvak waarin het budget kan opraken. Vroegefasefinanciering en de regionale regelingen staan niet in de tabel, maar komen hieronder aan bod.
| Regeling | Wat je krijgt | Voor wie | Status augustus 2026 |
|---|---|---|---|
| WBSO | 36% korting over de eerste €391.020 S&O-grondslag, 16% daarboven, 50% voor starters | Elk bedrijf dat zelf technisch nieuwe software of AI-modellen bouwt | Doorlopend, uiterlijk 30 september 2026 aanvragen voor dit jaar |
| Innovatiebox | Effectief 9% vpb op winst uit eigen innovatie | Kleinere vpb-plichtige bedrijven met een S&O-verklaring | Doorlopend |
| KIA | 28% tot €71.683, daarna een vast bedrag van €20.072, aflopend tot nul bij €398.236 | Bedrijven die AI-hardware of software aanschaffen | Doorlopend |
| MIT R&D-samenwerking | 35% subsidie, per deelnemer €25.000 tot €100.000 (klein project) of €175.000 (groot) | Mkb dat samen met minimaal één ander mkb ontwikkelt | Open tot 15 september 2026 |
| KIEM Arbeidsbesparende AI | Maximaal €40.000 per project | Mkb in een consortium; aanvrager is een hogeschool of een onderzoeker bij een universiteit, umc of erkend onderzoeksinstituut | Deadline 15 september 2026 |
| Innovatiekrediet | Lening tot €10 miljoen tegen 3,0%, kwijtschelding bij mislukken | Bedrijven met risicovolle technische ontwikkeling | Doorlopend in 2026 |
| SLIM-mkb | 60% van de kosten, maximaal €24.999 | Mkb dat een doorlichting, loopbaanadvies of leermethode opzet | Open 19 augustus tot 7 september 2026 |
| SLIM-scholingssubsidie | Maximaal €25.000 per aanvraag voor cursuskosten | Werkgevers, mits de cursus in het erkende scholingspakket staat | Open tot 31 december 2026 |
| EDIH | Gratis of gesubsidieerd advies, test-before-invest en training | Mkb en publieke organisaties | Doorlopend |
| EuroHPC AI Factory | Gratis GPU-uren, tot 50.000 uur via Fast Lane | AI-mkb en startups | Doorlopend |
S&O staat voor speur- en ontwikkelingswerk. Alle bedragen gelden voor 2026.
Kom je in aanmerking? Vier vragen die het bepalen
Bijna elke afwijzing is terug te voeren op een van deze vier punten. Loop ze eerst langs.
- Bouw je zelf, of koop je in? Schrijven je eigen ontwikkelaars technisch nieuwe programmatuur, dan staat de hele fiscale kant open. Koop je een bestaande oplossing en richt je die in, dan vervalt de WBSO en daarmee de innovatiebox, en blijven scholing, advies en investeringsaftrek over.
- Werk je alleen of met een partner? De MIT-samenwerking eist minimaal twee onafhankelijke mkb-bedrijven en bij KIEM moet een kennisinstelling de aanvraag indienen. WBSO, Innovatiekrediet en SLIM kun je zelfstandig aanvragen.
- Ben je op tijd? De meest voorkomende misser. De WBSO vraag je altijd vooraf aan, met terugwerkende kracht kan niet. Korte aanvraagtijdvakken zijn regelmatig op de eerste dag al overtekend, waarna de uitvoerder de volgorde van behandeling via loting bepaalt.
- Heb je nog staatssteunruimte? Kleinere subsidies en vouchers lopen via de-minimissteun. Sinds 1 januari 2024 geldt onder Verordening 2023/2831 een plafond van €300.000 per onderneming over een voortschrijdende periode van drie jaar, in plaats van €200.000 over drie belastingjaren.
WBSO: de grootste regeling, met één groot misverstand
De WBSO verlaagt je afdracht loonheffing voor ontwikkelwerk. In 2026 krijg je 36% over de eerste €391.020 van je S&O-grondslag en 16% daarboven, starters 50% in de eerste schijf. Zzp’ers krijgen een vaste aftrek van €15.979, met €7.996 extra voor starters. Het budget groeide dit jaar naar €1,8 miljard.
Let op wat die schijfgrens is. De €391.020 gaat over de S&O-grondslag, dus S&O-loon plus kosten en uitgaven, niet alleen over loonkosten. Je verrekent het met de loonheffing en niet met de winst, dus ook een verliesgevend bedrijf krijgt geld terug.
Nu het misverstand. “Wij doen iets met AI” is geen grond voor WBSO. RVO toetst op technisch nieuwe programmatuur, en de Handleiding WBSO 2026 geeft een voorbeeld dat beschrijft wat veel bedrijven doen: een model bouwen en trainen met een framework als TensorFlow en dat in een app toepassen. Dat is géén S&O, want er zit geen eigen programmatuurontwikkeling in. Ook uitgesloten: algoritmes formuleren zonder ze in een formele programmeertaal vast te leggen, functionaliteit bouwen op beschikbare technologie, en aangeschafte technologie invoeren of aanpassen.
Wat wél kwalificeert, is werk waarbij je een nieuw informatietechnologisch werkingsprincipe aantoont en de technische knelpunten zelf oplost. RVO noemt het ontwikkelen van bots en taaltechnologie in Python en R als mogelijk S&O, en een efficiënter algoritme dat je zelf implementeert kan ook. Dat verschil is de moeite waard: bij een team van enkele ontwikkelaars loopt het voordeel al snel op tot tienduizenden euro’s per jaar.
Twee kanttekeningen. Algemeen inzetbare ICT-middelen vallen buiten de WBSO, maar hardware die je specifiek voor je eigen S&O aanschaft mag je wel opvoeren, mits je kiest voor werkelijke kosten in plaats van het forfait.
Hoe zit het met uitbesteden?
Je kunt als bedrijf geen WBSO claimen over de uren van een externe AI-partner. Toch hoeft dit je innovatie niet af te remmen of duurder te maken. Een slimme development partner zoals DataNorth lost dit op door het ontwikkelwerk en het bijbehorende technische risico zelf op zich te nemen, bijvoorbeeld via een fixed-price samenwerking. Zij kunnen dan zélf de WBSO aanvragen voor de complexe AI-ontwikkeling, wat zich voor jou vertaalt in scherpere projecttarieven. Bovendien openen samenwerkingen met externe experts juist weer de deuren naar andere regelingen die wél specifiek bedoeld zijn voor externe kosten, zoals de MIT- of KIEM-regeling.
Innovatiebox en KIA: fiscaal voordeel ná de ontwikkeling
De WBSO verlaagt je kosten tijdens het bouwen, de innovatiebox verlaagt je belasting op wat het oplevert. Winst uit zelf voortgebrachte innovatie wordt belast tegen een effectief tarief van 9%, tegen 19% tot €200.000 winst en 25,8% daarboven in het reguliere tarief.
Voor kleinere belastingplichtigen is een S&O-verklaring genoeg om de box in te komen, en programmatuur is een geldige toegangsgrond. Je bent kleiner als je netto-omzet over het boekjaar plus de vier voorgaande jaren onder €250 miljoen blijft en je brutovoordeel over diezelfde vijf jaar onder €37,5 miljoen. Wil je minder administratie, dan mag je het forfait gebruiken: 25% van de winst met een maximum van €25.000, in het jaar van voortbrenging en de twee jaren daarna.
Investeer je in hardware of software, dan is de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek de aanvulling. Tussen €2.901 en €71.683 trek je 28% extra af, tussen €71.684 en €132.746 is het een vast bedrag van €20.072, en daarboven loopt het af tot nul bij €398.236. Per bedrijfsmiddel geldt een ondergrens van €450. Omdat de KIA over bedrijfsmiddelen gaat en de WBSO over ontwikkelwerk, bijten die twee elkaar niet.
Welke subsidies betalen een concreet AI-project?
Hier zit het projectgeld, en hier gelden deadlines. Vier regelingen zijn relevant.
De MIT R&D-samenwerking geeft 35% subsidie aan mkb dat samen ontwikkelt: €50.000 tot €200.000 voor kleine projecten en €200.000 tot €350.000 voor grote. Per deelnemer is het minimum €25.000 en het maximum €100.000 bij een klein en €175.000 bij een groot project. Je hebt minimaal twee onafhankelijke mkb-bedrijven nodig en niemand mag meer dan 70% van de kosten dragen. Het nationale venster sluit op 15 september 2026 om 17:00 uur; het budget is €3 miljoen. RVO’s overzichtspagina noemt nog 17 september: ga uit van de 15e. Het AI-thema binnen de MIT had €3.550.000 budget, maar sloot op 26 mei en heeft nog geen datums voor 2027.
Gerichter op adoptie is KIEM Arbeidsbesparende AI van Regieorgaan SIA, dat het toepassen van bestaande AI in een echte werkomgeving financiert in plaats van technologieontwikkeling. Maximaal €40.000 per project, budget €1,8 miljoen, tweede deadline 15 september 2026 om 14:00 uur. De aanvraag komt van een hogeschool of van een onderzoeker bij een universiteit, umc of erkend onderzoeksinstituut, met minimaal twee praktijkpartners waaronder één Nederlands mkb, die samen ten minste 25% van het subsidiebedrag cofinancieren. Je vraagt dus niet zelf aan, je zoekt een kennisinstelling.
Voor risicovollere ontwikkeling is er het Innovatiekrediet, doorlopend open in 2026 met €50 miljoen budget. RVO financiert 25% tot 50% van de projectkosten, afhankelijk van je grootte en of je samenwerkt, bij een minimale projectomvang van €150.000. De maximale bijdrage is volgens RVO €10 miljoen voor technische en €5 miljoen voor klinische projecten. Je betaalt 3,0% samengestelde rente plus een eenmalige opslag van 15% bij technische en 25% bij klinische projecten, en bij mislukken kun je kwijtschelding krijgen. RVO neemt eerste pandrecht op de projectactiva, inclusief broncode.
Zit je nog eerder in het traject, dan geeft Vroegefasefinanciering maximaal €450.000 aan innovatieve starters tot vijf jaar oud, €202.500 aan klein mkb en €157.500 aan middelgroot mkb, tegen 7,19% rente met aflossing na drie tot vijf jaar. Voorwaarde: een investeerder wil daarna instappen.
Wat kun je krijgen voor training, advies en rekenkracht?
Dit is de onderschatte hoek, en gezien dat expertiseknelpunt bij 78,4% van die bedrijven vaak de hoek met het hoogste rendement.
Voor scholing bestaan twee SLIM-regelingen die veel mensen door elkaar halen, met een verschil dat best belangrijk is.
SLIM-mkb vergoedt 60% tot maximaal €24.999, maar betaalt géén cursuskosten. Het financiert een doorlichting van je organisatie, loopbaanadvies of het opzetten van een leermethode, zoals een bedrijfsschool, een e-learningplatform of een terugkerende AI-workshop voor je team. Het tweede tijdvak voor individueel mkb loopt van 19 augustus tot 7 september 2026, met een subsidieplafond van €6 miljoen volgens het openstellingsbericht van 15 juli 2026.
Voor de cursussen zelf heb je de SLIM-scholingssubsidie nodig: maximaal €25.000 per aanvraag en €100.000 per werkgever per jaar, open tot 31 december 2026. De opleiding moet in het scholingspakket Sectorale Ontwikkelpaden staan, waarbinnen ICT een sector is. Controleer je cursus vooraf, want AI wordt in de regeling nergens genoemd.
Voor advies zijn er de zes European Digital Innovation Hubs in Nederland, ondergebracht bij onder andere NOM, BOM, InnovationQuarter en ROM Regio Utrecht. Ze bieden test-before-invest, training, hulp bij financiering en een AI-helpdesk die ook vragen over de EU AI Act beantwoordt, zonder winstoogmerk en gratis of gesubsidieerd. Die korting geldt als staatssteun onder artikel 28 van de groepsvrijstelling, met een plafond van €220.000 per onderneming per drie jaar, los van je de-minimisplafond.
En dan rekenkracht, de hoek die het minst wordt benut. Via de EuroHPC-toegangscalls krijgen AI-mkb en startups gratis GPU-uren op Europese AI-fabrieken. Playground-toegang is permanent open met een klein volume per systeem en goedkeuring binnen twee werkdagen; Fast Lane gaat tot 50.000 GPU-uur binnen vier werkdagen. Aanvragen doe je via access.eurohpc-ju.europa.eu. De Nederlandse AI-fabriek in Groningen krijgt €200 miljoen, waarvan €64 miljoen voor de supercomputer zelf. Hoeveel GPU’s dat worden, is nog niet bekend: de aanbesteding loopt en het systeem valt kleiner uit dan gepland, met eind 2027 of begin 2028 als verwachte oplevering. Het expertisecentrum begeleidt bedrijven nu al bij aanvragen voor andere Europese AI-fabrieken.
Kijk tot slot regionaal. De Sprintsubsidie MKB in Limburg vergoedt maximaal 50% van de projectkosten, met een subsidie van minimaal €5.000 en maximaal €24.500 per aanvraag, voor het invoeren van bewezen digitale oplossingen, dus adoptie in plaats van ontwikkeling. Het volgende venster loopt van 21 september tot 21 oktober 2026.
Hoe vraag je AI-subsidie aan?
Begin bij wat zeker is en werk naar wat onzeker is, in drie stappen.
- Pak eerst de WBSO als je zelf ontwikkelt. Die kent geen wachtrij en geen concurrentie binnen het jaar, alleen voorwaarden. Vraag hem aan voordat het werk begint.
- Zet daarna één projectsubsidie op de agenda die bij je fase past en reken terug vanaf de sluitingsdatum. Reken op zes tot acht weken voor een serieuze aanvraag, en op een begroting die aansluit bij wat AI-implementatie werkelijk kost.
- Laat tot slot het gratis geld niet liggen. Een EDIH-traject en EuroHPC-rekentijd kosten geen cofinanciering en leveren vaak de onderbouwing waarmee een latere aanvraag pas geloofwaardig wordt.
Stapelen mag meestal. RVO stelt dat fiscale stimulering zoals de WBSO in principe niet meetelt bij cumulatie, tenzij een regeling anders bepaalt. Twee harde grenzen: dezelfde investering valt nooit onder zowel de WBSO-uitgaven als de EIA of MIA, en voor dezelfde kosten krijg je niet twee keer subsidie.
Weet je niet welke kant je op moet, dan is een AI-assessment de goedkoopste eerste stap. Het levert de use cases en het projectplan op die je voor vrijwel elke aanvraag nodig hebt, en maakt duidelijk of je werk richting ontwikkeling of richting adoptie gaat. Dat onderscheid bepaalt welke regeling je kiest.
Veelgestelde vragen (FAQ) over AI subsidies en regelingen
Welke subsidie is het belangrijkst voor AI in Nederland?
De WBSO, als je zelf ontwikkelt. Die verlaagt je afdracht loonheffing met 36% over de eerste €391.020 van de S&O-grondslag, 50% voor starters, en kent geen wachtrij of uitputting binnen het jaar. Ontwikkel je niet zelf, dan zijn de SLIM-scholingssubsidie en een EDIH-traject de belangrijkste routes.
Telt AI-ontwikkeling mee voor de WBSO?
Alleen als het technisch nieuwe programmatuur is. RVO noemt het trainen van een model met een bestaand framework en dat toepassen in een app expliciet géén S&O. Je moet een nieuw informatietechnologisch werkingsprincipe aantonen en de knelpunten zelf oplossen. Het inrichten van een gekochte AI-tool kwalificeert nooit.
Bestaat er een specifieke AI-subsidie in Nederland?
Ja, twee. Het AI-thema binnen de MIT gaf 35% subsidie voor R&D-samenwerking met €3.550.000 budget in 2026, maar sloot op 26 mei. KIEM Arbeidsbesparende AI geeft tot €40.000 voor het toepassen van bestaande AI, met een deadline op 15 september 2026 en een kennisinstelling als aanvrager.
Kan een bedrijf zonder winst iets met AI-regelingen?
Ja. De WBSO verreken je met de loonheffing en niet met de winst, dus ook een verliesgevend bedrijf krijgt geld terug. Voor liquiditeit zijn er het Innovatiekrediet en Vroegefasefinanciering, en EDIH-advies en EuroHPC-rekentijd zijn gratis. Alleen de innovatiebox en de KIA leveren pas direct geld op als je winst maakt.
Kun je AI-subsidies stapelen?
Vaak wel. WBSO, innovatiebox en KIA raken verschillende belastingen en zijn te combineren, en RVO ziet fiscale stimulering in principe niet als subsidie bij cumulatie. Voor dezelfde kosten krijg je niet twee keer subsidie, en een investering valt nooit tegelijk onder de WBSO-uitgaven en de EIA of MIA.
Vergoedt een subsidie de aanschaf van een AI-tool?
Vrijwel nooit. Regelingen betalen ontwikkeluren, onderzoek, scholing en advies. Voor de aanschaf blijft de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek over, met tot 28% extra aftrek vanaf €2.901. Regionale digitaliseringssubsidies zoals de Limburgse Sprintsubsidie vergoeden soms wel implementatiekosten, tot 50%.
Laatst bijgewerkt: augustus 2026. Dit is algemene informatie en geen fiscaal of juridisch advies. Bedragen, vensters en voorwaarden veranderen, dus controleer de details bij de officiële bron voordat je aanvraagt.
